Sigara Neden Bağımlılık Yapar

Ocak 6, 2014

Sigara kullanımı, deneme dönemi dışında, belirli bir düzenle her gün tekrarlanan bir madde kullanımıdır. Sigaradaki nikotinin bağımlılık yapıcı potansiyeli kanıtlanmıştır. Sigara içimini takiben, nikotin, insan beynini etkileyerek, kişiye ödül gibi gelen davranış değişikliklerine neden olmaktadır. Bunun sonucu olarak kişi, sigara içme davranışını daha sık tekrarlamaya güdülenmekte ve daha sık sigara içmektedir. Bir tiryaki için arkadaşının elinde gördüğü bir sigara, masa üzerinde gördüğü bir sigara paketi, koşullu uyaran olabilir ve koşullu tepkiyi (hoşa giden etkileri) sağlayabilir.

Sigara içmeye başlayanların çoğu, günde kullandıkları sigara miktarını belirli bir düzeye varıncaya kadar sürekli artırırlar. Tüketimi arttırma dönemi, genellikle sigara kullanımının ilk 4-8 yılıdır. Günlük tüketimi arttırma eğiliminin nedeni, sigaranın (nikotinin) beklenen etkilerini elde edebilmek için giderek daha fazla sigaranın alınmasına ihtiyaç duyulmasıdır. Tiryakilerde tolerans her gece bir ölçüde kaybolmaktadır. Bu nedenle sabahın ilk bir sigarası, oluşturduğu etkiler yönünden, günün izleyen saatlerinde içilen sigaralardan farklıdır. Sigara tiryakilerinde sigaranın kesilmesi, kişiyi rahatsız eden belirtilerin ortaya çıkmasına yol açabilir. Genel olarak yoksunluk tablosu veya sigara (nikotin) çekilmesi olarak tanımlanan bu durum, aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır :

“En azından bir kaç haftadan beri her gün sigara kullanan birinde, nikotinin kesilmesini takip eden 24 saat içerisinde” aşağıdaki belirtilerin en az dördünün ortaya çıkması durumu :

  • Şiddetli Nikotin alma (sigara içme) arzusu
  • Çabuk sinirlenme, huzursuzluk
  • Sıkıntı hissi (anksiyete)
  • Dikkatin belirli bir konuya ya da uğraşa yoğunlaştırılmasında zorluk
  • Hareketsiz duramama (restlessnes),
  • İştahta artma ve kilo alma
  • Kalp atım hızında azalma

Toleransın aşırı oluşması ve yoksunluk belirtilerinin görülmesi, nikotin bağımlılığının fiziki bağımlılığı da içerecek boyuta yükseldiğini gösterir. Fiziki bağımlılık boyutu nedeniyle sigara bağımlılığı, eroin ve alkol bağımlılığına benzemektedir. Fiziki bağımlılarda sigara alınmadığında ortaya çıkan yoksunluk belirtilerinin sigara alınınca kaybolması, sigaranın bu nedenle de ödüllendirme işlevine aracılık yapmasını sağlar.

Yoksunluk belirtilerinin süresi, kişiden kişiye değişmektedir. En şiddetli yoksunluk tabloları 3-4 haftada sona erer. Yoksunluk belirtilerinin şiddeti, sigaranın kesilmesi öncesinde, günde içilen sigara miktarıyla, daha çok içenlerde ise daha şiddetli olacak şekilde ilişkili olduğu bildirilmiştir. Yoksunluk tablosu, maddenin ani olarak eksilmesine vücudun doğal tepkisidir.

Sigara bağımlılığının şiddetinin değerlendirilmesi Fagerstrom ölçeği ile yapılmaktadır.

Nikotin bağımlılığına ilişkin Fagerström testi (FTND)

Yüksekpuan şiddetli bağımlılığı göstermektedir.

Her gün genellikle kaç sigara içiyorsunuz 10 veya daha az 0
11 – 20 1
21 – 30 2
31 veya daha fazla 3
İlk sigaranızı uyandıktan ne kadar sonra içiyorsunuz? 5 dakika içinde 3
6 – 30 dakika 2
30 dakikadan daha sonra 1
Sigara içilmeyen yerlerde sigara içmemekte zorlanıyor musunuz? Hayır 0
Evet 1
Hangi sigaradan vazgeçmekte en çok zorlanırsınız? Sabah ilk içilen 1
Diğer 0
Günün ilk saatlerinde sonraki saatlere göre daha sık sigara içiyor musunuz? Hayır 0
Evet 1
Çok hasta olduğunuzda veya günün çoğunu yatakta geçirdiğinizde sigara içer misiniz? Hayır 0
Evet 1

 

Bir Cevap Yazın