Protez nedir

Ocak 2, 2014

Eksik bir organın yerini tutmak, bir organın sakatlığını gidermek ve mümkünse görev yapmasını sağlamak amacıyla sunî organ yapmayı öngören cerrahî dalı.Bu amaçla kullanılan cihaz veya parça.  iç protez, kemik, eklem, damar ve kalp cerrahîsinde eksik kısımları tamamlamaya veya organları yerlerinde tutmaya yarayan parçaların tümü.

Diş protezi, dişleri tamir etmeye, eksik dişleri tamamlamaya ve ortodontide diş kavsi üzerindeki dişleri normal yerlerine kaydırmaya yarayan protez. Diş protezi’nin pek çok tekniği vardır. Bu tekniklerde maden, plastik, porselen v.b. çeşitli maddeler kullanılır. Madenler arasında özellikle altın, platin, gümüş gibi kıymetli maden alaşımları, nikel-krom-kobalt ve molibden alaşımları sayılabilir.

Dünya savaşlarından sonra, ameliyatla kesilen kol ve bacakların yerine sunîlerinin takılması ortaya çeşitli protez meseleleri çıkardı; estetik ve görev bakımından aslına oldukça yakın sunî organlar yapmak için çeşitli çarelere başvuruldu. Bacakların yerine eklemli sunî bacaklar yapıldı; kesilme noktası ne kadar aşağıdaysa o kadar başarılı sonuçlar alındı. Kesilen kolların yerine ustaca yapılmış protezler takıldı; bu protezler sakat kimseye geniş hareket imkânı veren çengel, kıskaç, içe ve dışa dönmeyi de becerebilen yakalama-tutma aracı gibi kısımlarla donatıldı.

• iç protezler. Kemik parçalarını birleştirmek ve eksik kısımları tamamlamak için girişilen protezler, komşu dokuların takılan parçaları kabul veya reddetmesiyle ilgili çeşitli meseleler ortaya çıkardı. Kırıklarda öteden beri kullanılan sunî parçalar, kemik sağlamlaştıktan sonra çıkarıllabildiği ve ağır sakıncalar doğurmadığı halde bir kısım sentetik maddelerle yapılan sunî protezler başlangıçta aynı sonucu vermedi. Fakat sonradan iç protez yapımı için dayanıklı ve organizmaca tahammül edilir maddeler ortaya çıkarıldı. Bunlar plastik maddeler, sentetik dokular ve madenlerdir. En çok kullanılan madenler özel çelikler ve vitalyum’dur (yüzde 65 kobalt, yüzde 25 krom, yüzde 6 molibden).

1. ORTOPEDİK PROTEZLER. Bu çeşit protezlerin en çok kullanılanı uyluk-kalça eklemi protezleridir.

Uyluk protezlerinin hepsi bugün için madenîdir. Plastik maddeler bu iş için yeteri kadar dayanıklı değildir. Bu protezlerin birçok boyda çeşitli modelleri (Moore.,Judet v.b.) vardır.

Hokka çukuru protezleri, uyluk kemiği başının eklemlendiği çukurun yerini tutmak Üzere hazırlanan protezlerdir; vitalyumdan yapılan ve kadeh şeklinde olan bu protezler, eski hokka çukura oyulup içine yerleştirilir. ymltîc Tam kalça protezleri uyluk kemiği başı, hem hokka çukuru yerine kullanılır; koksartroz tedavisinde ileri bir adım teşkil eder; ama bunların- yerlerine konması çok nazik bir işlemdir; -büyük asepsi ve kan durdurma tedbirlerine ihtiyaç gösterir.

2. DAMAR PROTEZLERİ, bir atardamarın veya çeperinin yerine kullanılır. Sentetik olan bu parçalar teflon veya dakron’dan yapılır. Parçalar atardamar plastisinin tipine, yerine ve çapına göre çeşitli şekillerde imal edilir (aort kavşağı için Y veya torba şeklinde protezler). Hastaya atardamar protezi takıldıktan sonra sürekli olarak pıhtılaşmayı önleyici ilâçlar verilir. Bu tedavinin herhangi bir sebeple kesilmesi protezin tıkanmasına yol açabilir.

3. KALP PROTEZLER t. madenî veya maden-plastik karışımı kapaklardır. Çeşitli şekilleri vardır: bazıları, açık (bugün en çok kullanılan Starr kapağı) veya kapalı (Mac Gövem kapağı) bir kafes şeklindedir; kafeslerin içinde maden veya plastikten bir bilya bulunur, öteki modeller şekil ve kan akıtma bakımından yukarıdaki modellerden ayrılır; bunlar yassıdır ve kalp içinde daha küçük bir yer tutar (Alvarez, Servelle kapaklan).

Bu kapakların takılması vücut dışı kan dolaşımını ve açık kalp ameliyatını gerektirir; başarı oranı hastanın yaşına ve kalp hastalığının derecesine bağlıdır.

Protezler, protez laboratuvarlarında ya bizzat pratisyen tarafından veya genellikle «protezci» denen ve pratisyenin talimatıyla çalışan diş teknisyenleri tarafından yapılır. Laboratuvarlarda madenler için çok çeşitli döküm usulleri, plastik ve seramik maddeleri için çeşitli pişirme, sıkma ve parlatma usulleri kullanılır. Son zamanlarda, porselen hamurunun doğrudan doğruya altın alaşımları üzerinde pişirilmesi ve bir bağlayıcı yardımıyla madenle kaynaştırılması sonucu, estetik, tek parçalı ve sağlam kuronlar, köprüler yapılabilmektedir. Bu türlü protezlere «metal seramik» veya «altın seramik» protez denir.

 

Bir Cevap Yazın