Lösemi (Kan kanseri) nedir?

0

Lösemi nedir?

Lösemi, kemik iliğinden kaynaklanan ve anormal kan hücresi üretimine neden olan bir grup kanserin genel adıdır. Bazı durumlarda iyileşme sağlanabilir, ancak tedavi seçenekleri ve sonuçları löseminin türü, hastalığın boyutu ve hastanın yaşı ve sağlığı gibi bir dizi faktöre bağlıdır.

Kemik iliği, sağlıklı insanlarda (vücutta oksijen taşıyan kırmızı kan hücreleri, enfeksiyonla savaşmaya yardımcı olan beyaz kan hücreleri ve rolü olan trombositler dahil) düzenli olarak yeni kan hücreleri üreten kemiklerimizde yumuşak, “süngerimsi” bir maddedir.

Lösemili kişilerde kemik iliği, “kontrolden çıkarak” büyüyen ve çoğalan çok sayıda anormal beyaz kan hücresi üretir. Bu anormal hücreler düzgün çalışmayabilir ve normal kan hücrelerinin olağan işlevlerini yerine getirme yeteneklerini etkileyebilir.

Bazıları çocuklarda daha yaygın, diğerleri ise yetişkinlerde daha yaygın olan birçok lösemi türü vardır. Farklı lösemi türleri, hastalığın ne kadar hızlı gelişip kötüleştiğine göre – kronik (yavaş kötüleşir) veya akut (hızla kötüleşir) – ve ayrıca etkilenen beyaz kan hücresi tipine – lenfoid (lenfositik) hücreler veya miyeloid (miyelositik) hücreler.

En yaygın dört lösemi türü şunlardır:

  • Kronik lenfositik lösemi (KLL): esas olarak yetişkinlerde görülür ve çocuklarda neredeyse hiç görülmez.
  • Kronik miyeloid lösemi (KML): esas olarak yetişkinlerde görülür.
  • Akut lenfoblastik lösemi (ALL): çocuklarda daha sık görülür ancak yetişkinleri de etkiler.
  • Akut miyeloid lösemi (AML): hem yetişkinlerde hem de çocuklarda görülür.

Risk faktörleri

Löseminin kesin nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte, lösemi gelişme olasılığını artıran bazı genetik, çevresel ve yaşam tarzı faktörleri tanımlanmıştır. Farklı lösemi türleri için farklılık gösteren risk faktörleri şunları içerir:

  • Radyasyon: çok yüksek düzeyde radyasyona maruz kalmak, akut miyeloid lösemi, kronik miyeloid lösemi ve akut lenfositik lösemi riskini artırır.
  • Sigara: Sigara içmek akut miyeloid lösemi riskini artırır
  • Benzen: benzene maruz kalma, akut miyeloid lösemi, kronik miyeloid lösemi ve akut lenfositik lösemi gelişimine yol açabilir.
  • Önceki kanser tedavisi: Belirli kemoterapi türleri ve radyasyon tedavisi ile tedavi edilen kanser hastalarında daha sonra akut miyeloid lösemi veya akut lenfositik lösemi gelişebilir.
  • Aile öyküsü: Bazı insanların lösemi geliştirmeye genetik yatkınlığı vardır
  • Kromozomal anormallikler: Down sendromu gibi belirli genetik rahatsızlıkları olan kişilerde lösemi gelişme riski daha yüksektir.

Bilinen risk faktörlerine sahip birçok kişinin lösemiye yakalanmadığı ve lösemili birçok kişinin bu risk faktörlerinden hiçbirinin bulunmadığı unutulmamalıdır.

İşaretler, semptomlar ve teşhis

Löseminin semptomları tipik olarak belirsizdir ve spesifik değildir ve grip (grip) semptomlarına ve diğer yaygın hastalıklara benzedikleri için hastalığın erken döneminde gözden kaçabilir . Ek olarak, bazı kronik lösemi türleri başlangıçta hiçbir belirti vermez ve fark edilmeyebilir ve dolayısıyla yıllarca tedavi edilemeyebilir.

Löseminin türüne bağlı olarak semptomlar şunları içerebilir:

  • Ateş veya titreme
  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Şiddetli olabilen sık enfeksiyonlar
  • Belirgin bir sebep olmadan kilo kaybı
  • Şişmiş lenf düğümleri ve genişlemiş bir karaciğer veya dalak
  • Kemik ve eklem ağrısı
  • Özellikle geceleri aşırı terleme
  • Kolay kanama ve morarma
  • Deride küçük kırmızı lekeler.

Lösemi teşhisi, tam bir tıbbi geçmişe, fizik muayeneye ve kan ve kemik iliği testlerine dayanır. Beyaz kan hücresi sayılarının anormal derecede yüksek olup olmadığını belirlemek için kan testleri yapılır, bu da lösemiyi düşündürür. Tedavi seçeneklerini belirlemeye yardımcı olmak için kemik iliği testleri yapılır. Genellikle kalça kemiğinden bir kemik iliği numunesinin çıkarılmasını ve lösemi hücrelerini aramak için laboratuvarda numunenin mikroskobik çalışmasını içerir.

Tedavi

Löseminin tedavisi, löseminin tipine, hastalığın derecesine, önceki tedaviye ve hastanın yaşına ve sağlığına bağlıdır. Tedavinin amacı lösemi hücresini yok etmek ve semptomları ortadan kaldırmaktır. Lösemi için kullanılan tedavi türleri şunları içerir:

  • Kemoterapi: Löseminin ana tedavi şeklidir. Lösemi hücrelerini öldüren ilaçların kullanılmasını içerir. Löseminin türüne bağlı olarak tek bir ilaç veya bir ilaç kombinasyonu kullanılabilir.
  • Biyolojik terapi: Bu, bazı lösemi hücre türlerinin yüzeyine bağlanarak çalışan ve böylece bağışıklık sisteminin lösemi hücrelerini tanımasına ve öldürmesine yardımcı olan rituximab gibi monoklonal antikor adı verilen ilaçların kullanımını içerir.
  • Hedefe yönelik terapi: Büyümelerini engellemek için lösemi hücrelerindeki belirli hassasiyetleri hedefleyen ilaçları kullanır. Örneğin, imatinib ilacı, kronik miyeloid lösemili kişilerde lösemi hücrelerinin büyümesi için gerekli olan belirli bir enzimin etkisini bloke eder.
  • Radyasyon tedavisi: Lösemi hücrelerine zarar vermek ve büyümelerini durdurmak için röntgen veya diğer yüksek enerjili ışınları kullanır. Kök hücre nakline hazırlanmak için radyasyon tedavisi kullanılabilir.
  • Kök hücre nakli: Hastalıklı kemik iliğinin sağlıklı kemik iliği ile değiştirildiği bir prosedür. Bir kök hücre naklinden önce, hastalıklı kemik iliğini yok etmek için yüksek dozda kemoterapi veya radyasyon tedavisi verilir. Daha sonra, kemik iliğini yeniden inşa etmeye yardımcı olan kan oluşturan kök hücrelerin infüzyonu verilir. Nakiller, hastanın kendi kök hücreleri (otolog nakil) veya başka bir kişiden alınan kök hücreler (allojenik nakil) olabilir.

Akut lösemili birçok kişi acil tedavi ile iyileştirilebilir. Kronik lösemide iyileşme sağlamak daha zordur. Semptomsuz kronik löseminin acil tedaviye ihtiyacı olmayabilir – dikkatli bir bekleme yaklaşımı alınabilir ve semptomlar ortaya çıkmaya başladığında tedavi başlatılabilir.

Kronik lösemi tedavisi verildiğinde, amacı hastalığı ve semptomları kontrol etmek olabilir. Kronik lösemi genellikle kemoterapi ile tedavi edilmez, ancak kök hücre nakli bazı kişilerde tedavi sağlayabilir. Sonuç (prognoz) birkaç faktöre bağlıdır. Bunlar arasında hastanın yaşı, löseminin türü, löseminin ne ölçüde yayıldığı ve hastalık tedavisi sırasında ne zaman başlandığı yer alır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.