Çocuklarda Solaklık Nedenleri

Bebeğiniz ilk aylarda beyninin bir yarısının hakimiyet kazanmasıyla sağ veya sol elini daha fazla ve etkin bir şekilde kullanmaya başlar. Hakim olan beyin yarısının karşı tarafındaki elini daha iyi kullanır (yani beyninin sağ yarım küresi daha hakimse solak olur.)
Yeni doğduğunda bile bebeğinizin başını sağ tarafına doğru daha fazla çevirmeye yatkın olduğunu görebilirsiniz. Bir süre sonra ellerinden birini de daha fazla kullanmaya başlayabilir. çocuğunuz eğer sol tarafını daha fazla kullanıyorsa, kesinlikle kendisini bundan vazgeçirmeye çalışmayın; ileride okuma yazmasını bile etkileyebilecek psikolojik yan etkilere sebep olabilirsiniz.

çocuğunuz solaksa

Solak olan çocuğunuzu aşırı korumacı bir tavra girmeyin. Sağ elini kullanan bir dünyada yaşamasını öğrenmesi gerekir. Yine de elinizden geldiğince yardım etmeyi de ihmal etmeyin. Solak bir çocuğunuz varsa daha fazla kaza yapma riski bulunduğunu bilerek buna göre davranın.

  • Mutfakta atıştıracak şeyleri, sağa doğru açılan yüksek dolaplara koyun.
  • Solak çocuğunuzu, masanın sol tarafına oturtun ki masada dirseklerin sürekli çarpışmasını önleyin.
  • Bisiklete binerken kask takmasını sağlayın.
  • çocuğunuzu solak olduğu için suçlamak yerine, solaklar için tasarlanmış makaslar, defterler ve kırtasiye malzemeleri alın.
  • Sağ elini kullananlar için tasarlanmış, özellikle tehlikeli aletleri kullanırken gözünüz üzerinde olsun.

çocuğunuz solaksa, yazı yazmayı öğrenmek için sizin yardımınıza ihtiyacı olabilir. Pek çok kişi, doğal olarak soldan sağa yazdığı halde solaklar ilk basta bunun tam tersini yaparlar; sağdan sola yazarlar.

Buna benzer bir durum daire çizerken de yaşanır. Sağ elini kullananlar, daireleri saat yönünün tersine çizerler; solaklar ise saat yönünde. Bu da a, c, d, f, g, ve s harflerini yazarken onları etkiler.

Alışması için:

Kalemi nasıl tutması gerektiğini öğretin. Kalemi başparmağı ve işaret parmağı arasında orta parmağından destek alarak 45 derecelik bir açıyla tutmalıdır.
Kalemin ucu sol omzunu işaret etmelidir,sağı değil.
Ona solaklar için özel tasarlanan kalemler, kalemtıraşlar ve benzeri ürünleri satın alın
Yazı yazdığı kağıdı yavaşça sol köşesinde tutarak çekin. Böylece bileğinin bükülmesini ve kaslarının gerilmesini engellersiniz.
Soldan sağa yazı yazması için yönlendirin. Kağıda soldan sağa, kocaman, kalın yeşil bir ok çizin. Okun yönünde soldan sağa yazı yazmasını söyleyin.
çocuğunuz bir grup içerisinde ya da sağ elini kullanan birinin yanında oturuyorsa, sola oturmasını sağlayın. Böylece arkadaşıyla dirsekleri çarpışmaz

Kullanılan eli değiştirmeli miyiz?
Bazı anne-babalar çocuğun sağ elini kullanmasında ısrar etmeleri gerektiği görüşündedir; ne var ki bu hususta ısrar etmek bir dizi yeni sorun yaratabilir. Böylesi bir baskının doğuştan olan beyin örgütlenmesini karıştırarak ya da daha büyük bir olasılıkla duygusal çatışma yaratarak kekemeliğe yol açmasından kuşku duyulmaktadır. Bugünkü verilere göre en iyi tavsiye hangi elini kullanmayı tercih edeceğinin çocuğa bırakılmasıdır.

El kullanımı hakkında kısa bilgiler

Büyümekte olan beyinleri inceleyen uzmanlar, henüz çocukların gelişimiyle sağ duyunun dışına taşacak bir şekilde oynayacak kadar çok şey bilmediğimizi ısrarla belirtiyorlar.
Eğer ailenizin fertleri sağ el kullanmayanlardansa, kendiniz sağ elinizi kullanıyor olsanız bile, bu eğilimi aktarabilirsiniz.
çocuğunuz sağ elini kullanmıyorsa, bu otomatik olarak okuma özürlü ya da görsel-mekansal dahi olacağı anlamına gelmez; istatistiksel açıdan her iki yönde de gelişme olasılığı yüksektir.
Her iki elini de maharetle kullanma dil yanallaşmasının tamamlanmadığını gösterir ve bu çocuğun konuşma ve okumada gecikmesi ihtimalini artırır. Eğer çocuğunuz beş yaşındayken hangi elini kullanacağını tercih etmemişse, konuşma gecikmesi işaretim veriyor demektir; çocuk okula hazır değildir ve profesyonel bir yardım almak için girişimde bulunmalısınız. Lütfen, endişelerinizi çocuğunuza yansıtmayın. Ne de olsa bir sorun yaratmak amacında değilsiniz.
Şu ana kadarki bulgulara göre el, ayak ya da gözlerdeki karışık egemenliğin  herhangi bir hastalık belirtisi olduğuna ilişkin güvenilir bir kanıt bulunmamaktadır.

Solak çocuklar için müzik ve spor
Genel olarak, solak çocuklara da, çalgılarını, sağ ellerini kullananlarla aynı biçimde kullanmaları öğretilir. Bunun ardında yatan gerekçe, bir çalgıyı çalmayı öğrenmenin, zaten her çocuk için oldukça doğaya aykırı bir durum olduğu ve gerek sağ, gerek sol ellerini kullananların, aynı çabayı göstermelerini gerektirdiğidir.

çocuğunuz solaksa ve bir çalgıyı çalmaya çok erken yaşta ilgi gösterir, siz de onun bu çalgıyı öğrenmesini isterseniz, çekinmeyin; kafasında sorunlar yaratmanız ya da bu işi hiç değilse ertelemek istemeniz yanlış olur. Aynı şey, spor etkinlikleri için de geçerlidir. Günümüzde uzmanlar aşağı yukarı oy birliğiyle, yazma konusunda olduğu gibi, çocukların bedensel oyun ya da spor etkinlikleri konusunda, doğal eğilimlerini kullanmalarına olanak verilmesi gerektiğini düşünmektedirler. Solak bir küçük çocuğa topu sağ eliyle atmasını ya da topa sağ ayağıyla vurmasını söylemek, yeni başladığı bu işte üstündeki baskının artmasına yol açar.

çocuğunuzun solak olmasının yaşamının sonraki döneminde herhangi bir spor dalında onun için bir engel oluşturacağından ya da başarı düzeyini düşüreceğinden kuşkulanırsanız, ünlü solak sporcuların oluşturdukları sonu gelmez listeyi düşünmeniz yeterlidir: Yalnızca tenis dalında, dünyanın önde gelen tenis oyuncularının % 40’ı tam solaktır; yani yalnızca sol ellerini kullanırlar.

Sağ el? Sol el? Her iki el? (İstikrarsız el kullanımı)
Bir çocuğun hangi elini tercih ettiği belli olmuyorsa değişken veya istikrarsız el kullanımından söz edilmektedir. Daha eski literatür kaynaklarında tarif edilen gözlemlere karşılık gelmek üzere ‘iki elli’ kavramı da kullanılmaktadır kimi zaman. Ancak bu adlandırma yanıltıcıdır, çünkü ellerin tamamen eşdeğer bir şekilde kullanıldığını, ellerin ne öncelikleri, ne de performans yetenekleri bakımından herhangi bir farkın mevcut olmadığını anlatır. Ayrıntılı bir el becerileri muayenesi yapıldığında, ‘iki elini kullananların’ da aslında sağ veya sol el becerili insanlar oldukları, ancak gözlemlenen edimlerde bireysel açıdan farklı nedenlerden ötürü ellerini değişken bir şekilde kullandıkları ortaya çıkar. Bu bağlamda altını çizerek vurgulamak gereken bir husus, iki elle yazma veya resim yapma durumunda sağ ve sol ellerin hassas motor sitemleri bilinçli olarak antrenmana tabi tutulduklarında çocuğun beyninde gerçekleşen sağlıklı işbölümü yapılandırılmasına zarar verilmektedir. Bu ise -baskın olmayan beyin lopunu etkinleştirmek suretiyle- iki elle yazma ediminin zekayı artırdığına ilişkin yaygın görüşe ters düşmektedir.

Günlük hayattaki el tercihini anlayabilmek için çatal kaşık kullanarak yemek yeme, resim yapma ye yazma gibi kültürel tekniklerin yanı sıra özellikle çocuğun özgürce oyun oynarken sergilediği anlık hareketleri de gözlemlere dahil edilmelidir. Aslında solak olan çocuklar, eğitim ve taklidin yoğun etkisi altında bulunan ve öğrenilmiş olan edimlerde sık sık sağ elleriyle hareket ederken, anlık hareket alanlarında sol ellerini tercih edebiliyorlar. Kimi zaman dikkatimizi çeker: Bir eylem süreci sırasında, etkin el tekrar tekrar değişebilmektedir. Her halükarda bu gözlemlerin nedenlerini araştırmak yararlı olacaktır. Böylece çocuğun henüz gizli olan sağ veya sol el önceliği hakkında netlik kazanılabilir.

İstikrarsız el kullanımının nedenleri

Fiziksel

Erken çocukluk döneminde ortaya çıkmış olan beyin bozuklukları
Fark edilmeyen minimal Hemiparez
Bir kolun/elin uzun süreliğine hareketsiz kalmış olması

Psikolojik, Sosyal

Taklitçilik
Uyum Sağlama

İlişki içinde bulunulan kişilerin dolaysız etkisi

İstikrarsız el kullanımının ortaya çıkmasına ilişkin nedenler çok yönlüdür. çoğunlukla birden fazla bozukluğun iç içe geçmeleri, birbirlerini güçlendirmeleri söz konusudur. Bunlar özellikle solak özellikli çocuklarda çok tutarsız bir el tercihi tablosuna yol açabilmektedir.

İstikrarsız el kullanımı varsa ne yapmalı?
İstikrarsız el kullanımı sık sık ‘iki elin kullanılması’ şeklinde yorumlanır ve birçok insan tarafından tek taraflı el kullanımına ilişkin bir önyargı biçiminde algılanır. Ancak çocuklardaki nörolojik ve motorik gelişme bozukluklarıyla meşgul olan tıp, psikoloji ve motoloji alanlarına ait birçok bulgu, bu görüşün karşısında yer almaktadır: Bir çocuk bu anlamda her iki elini kullanıyorsa bu durum beyin loplarının fazla özelleşmemiş olmalarına işaret eder. Böyle bir çocuk, normal bir çocuğun özelleşme sayesinde tek elinde topladığı beceriyi iki eliyle dahi sergileyemez . Bunun ötesinde çalışma elinin sürekli olarak değişmesi olayını, kısmi performans bozukluklarının ve gelişme gecikmelerinin teşhis özellikleri olarak değerlendirmek de mümkündür ki, bunlar her halükkarda tedavi edilmelidir. Hemen hemen hiç dikkat çekmeseler veya özellikle kızlarda görülebildiği üzere, sözde iyi bir şekilde dengelenebilseler de

çocuk değişken bir el kullanımı sergiler ve el tercihine ilişkin tutarlı bir tablo ortaya çıkmazsa ebeveynler ve pedagoglar nasıl hareket etmelidirler?
Temel olarak çocuğun el kullanımını etkilememek gerekir. Ama gözlemlere devam edilmelidir. Bunun somut anlamı şudur: Nesneler çocuğun sağ veya sol eline tutuşturulmak yerine daima beden mesafesine uzatılmalıdır. Bu durum, çocuğun sağ veya sol el kullanımının doğal gelişiminin desteklenmesine imkanı tanıyacaktır. Sofra kurulurken de dikkat edilmesi gereken şey, sofra takımlarının durumundan sağ veya sol elin kullanımının zorunlu şekilde ortaya çıkmamasıdır. Aynı durum resim yaparken kalemlerin konumu için geçerlidir. Zira değişken el kullanımına sahip olan birçok çocuk, nesneleri bedenlerinin orta hizasına denk gelecek şekilde tutmaktan kaçınır, ağırlıklı olarak tarafları esas alan bir şekilde hareket eder: Kaşık sağdaysa sağ elle yemek yenir. Soldaysa sol elle. Sağdaki resimler sağ elle, soldakiler sol elle çizilir. El değişimi zaman zaman makasla kesme işleminde bile gerçekleşir. Bu gibi çocuklar, anaokulunda pek zevk alarak resim ve el işleri yapmazlar genellikle. Yapı taşlarının bulunduğu köşeyi veya bebeklerin bulunduğu odayı resim yapma masasına tercih ederler. çocuğun karar verirken yardıma ihtiyaç duyduğu izlenimine kapılarak resim yapma edimi için belirli bir eli (genelde sağ eli) desteklememeniz, bu aşamada çok önemlidir.

Ellere farklı değerler atfetmek de (güzel el) yanlıştır. Aynı öneriler, sağ/sol bağımlı olarak hareket etmeyen, değişken el kullanımlı çocuklar için de geçerlidir. Bu konuda çocuğu etkilemekle onun beyninin doğal gelişimine ve yeniden yapılanmasına müdahale etmiş olursunuz ki, bu durum solak çocuklarda yazı yazmak için sağ elin kullanılmasına ve dolaysız bir sonuç olarak değişim eğitimi problemlerine yol açabilir.

İlgili gönderiler

Leave a Comment