Çocuklarda Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu

Aralık 16, 2013

Beceriksiz Çocuk Sendromunun en önemli belirtisi zayıf motor koordinasyondur.

Bu çocuklarda ince ve kaba motor koordinasyon becerilerinin gelişiminde. Akademik yetersizlikler, dikkat işlev bozukluğu ve zayıf motor koordinasyondan dolayı bir çok çocuk okulda sorunlar yaşamaktadır. Gelişimsel bozuklukların birkaçının birlikte bulunduğu durumlarda tanı karmaşası yaşanabilir. Bu durum özellikle motor gecikme olduğunda gerçekleşir, çünkü çoğu uzman ve eğitmen böyle bir gecikmenin çocuk üzerine olan etkilerini önemsemezler. Klinik araştırmalar göstermiştir ki; beceriksizlik, sakarlık, hantallık çocuğu birçok alanda önemli derecede etkilemektedir. Koordinasyon ve motor hızı (motor speed) sorunu olan çocuklar, akranlarıyla aynı düzeyde gitmekte okulda güçlük yaşarlar. Bazı beceriksiz çocuklar sıklıkla arkadaşları tarafından “retarde (zeka geriliği)” olarak düşünülür, fakat çoğu günlük görev ve etkinlikleri yerine getirmeseler bile zihinsel sorunları olmayan çocuklardır.

Tanımı:

Motor koordinasyon becerilerinin gelişiminde, herhangi bir nörolojik hastalık ile açıklanamayan sorunlar, yıllar içinde “beceriksiz çocuk sendromu”, “konjenital beceriksizlik”, “psikomotor sendrom”, “gelişimsel dispraksi”, “motor işlevlerin özgün gelişimsel bozukluğu” ve “gelişimsel koordinasyon bozukluğu” gibi değişik isimler almıştır. Bu durumu tanımlamada en yaygın kullanılan terim gelişimsel koordinasyon bozukluğudur . Tanı kriterleri; genel tıbbi veya nörolojik durumla ilişkisi olmayan, kronolojik yaş ve ölçülen zekanın önemli derecede altında çocuğun bozulmuş motor koordinasyonunun olmasıdır.

Beceriksiz Çocuk Sendromu (Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğunun) Tanı Ölçütleri

A. Motor koordinasyon gerektiren günlük etkinliklerdeki yeterlilik, kişinin kronolojik yaşı ve ölçülen zeka düzeyi göz önünde bulundurulduğunda beklenenin önemli ölçüde altındadır. Bu, motor dönüm noktalarına (örn. Yürüme, emekleme, oturma) ulaşmada belirgin gecikmelerin olması, eşyaları düşürme, “hantallık”, spor yaparken düşük yeterlilik gösterme ya da el yazısının bozuk olmasıyla kendini gösterebilir.

B. Bu bozukluk okul başarısını ya da günlük yaşam etkinliklerini önemli ölçüde bozar

C. Mental retardasyon (zeka geriliği) varsa bile motor sorunlar genellikle buna eşlik edenden daha fazladır.

D. Sıraya koyma, zamanlama ve yargılama sorunları kapsayan, beyin anatomisinde problemin açık olarak gösterilemediği beyin işlemlerindeki nonspesifik bozulmayı yansıtır. Motor beceriksizlikte bilişsel, duyusal, motor işlemlerde de sorunlar olur ki; görsel, hareket ve derin algı işin içine karışır

- Kronolojik yaş ve ölçülen zekanın önemli derecede altında motor koordinasyon

- Bozukluk akademik başarı veya uyum işlevlerini önemli derecede bozar.

- Bozukluk genel tıbbi duruma bağlı olmamalı (örn. Serebral palsi, müsküler distrofi gibi.)

- Mental retardasyon varsa, motor defisit bilişsel defisitten fazladır.

- İnce ve kaba motor becerileri bilişsel işlevin önemli derecede altındadır.

- Motor bozukluğu açıklayacak herhangi bir nörolojik neden olmayacak ve erken gelişim döneminden beri olacak.

- Erken motor dönüm noktalarına ulaşmada gecikmeler (örn. Elle tutma, kavrama ve yürümede gecikme gibi)

- Parmak ucunda veya wide base yürümede ısrar etme

- Anormal tonus, güçsüzlük, dismetri veya fokal nörolojik defisitin olmaması

- Yaşına uygun motor dönüm noktalarını gerçekleştirememe (Örn. Topu yakalama, bir ayağı üzerinde sıçrama, yaşına uygun figürleri çizme)

- Görsel-motor bütünlükte, sıralama, derin duyu, motor performans ve jestleri taklitte önemli derecede gecikme.

Nedenleri:

Genel doğum istatistikleri karşılaştırıldığında doğum öncesi komplikasyonların beceriksiz çocuklarda daha sık olduğu bulundu. Son çalışmalarda gösterilen düşük doğum ağırlığı olan prematüre bebeklerin okul yaşında önemli derecede nöromotor problemler gösterdiği bulguları ile desteklendi. Bir çalışmada manyetik Rezonans Görüntüleme yöntemi ile incelenen 21 beceriksiz çocuğun 13’ünde korpus kallosumda morfolojik bozukluk saptanmıştır. Diğer gelişimsel bozukluklarda olduğu gibi erkeklerde daha sık görüldüğü gözlenmiştir.

Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite ile Beceriksiz Çocuk Sendromu arasında ki ilişki:

Okulöncesi ve ilköğretimin ilk yıllarında Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite bozukluğu olan fakat Motor bozukluğu olmayan çoğu çocuk beceriksizlik gösterebilir. Bu durum zayıf motor koordinasyondan, daha çok dikkatsizlik ve dürtüsellik ile ilgilidir (durma, bakma ve dinleme beceri eksikliği). Ancak Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite bozukluğu olan çocuk büyüdükçe sıklıkla beceriksizliği zamanla azalır ve spor etkinliklerinde iyi olabilir. Eğer çocukta Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitenin yamı sıra Motor bozuklukta varsa bu gerçekleşmez. Bu çocukların beceriksizliği devam eder ve genellikle dikkatsizlik ile birliktedir.

Tanı koymada göz önünde bulundurulacak kriterler:

Beceriksiz çocukları değerlendirmede ilk aşama; motor defisitin boyutunu ve şiddetini belirlemektir. 10 yaşına kadar olan çocuklarda ince motor, uyum, görsel motor ve kaba motor temel alanları gözönüne alınarak, çocuğun yaş düzeyinin önemli derecede altında motor koordinasyon varsa belirlenmelidir. Çoğu hekim 0-3 yaş çocuklardaki ince ve kaba motor becerilerin ne zaman kazanıldığını bilir, fakat daha büyük çocuklarda motor ve duyusal becerilerin kazanılmasına daha az aşinadır. Bu becerilerin tam listesi aşağıda ki tablolarda görülmektedir. Bu tanıyı koymak için; motor gecikmenin çocuğun ölçülen zekanın anlamlı derecede altında olmadığı saptanmalıdır. Beceriksiz Çocuk Sendromu tanısı düşünürken, herhangi bir nörolojik hastalık veya fiziksel hastalık dışlanmalıdır

 

Bir Cevap Yazın