Aşıların Yan Etkileri Nelerdir?

Mart 11, 2019

Genellikle aşı yan etkilerinin çoğu yaşamı tehdit etmeyen, kısa süreli hafif yan etkilerdir. Enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık ve şişlik bölgesel yan etkilerdir. Ateş, döküntü, lenf bezlerinin büyümesi, hafif huzursuzluk genel yan etkilerdir. Yaşamı riske sokan ve/veya uzun süren kalıcı problemlere yol açabilen ciddi yan etkiler çok nadirdir. DBT aşısının boğmaca komponentine bağlı nadiren aşırı huzursuzluk ve uzun süreli ağlama , çok nadiren ise havale görülebilir. Aşılara bağlı yan etki ve kontrendikasyonların ( aşılanmaya engel durumlar ) bilinmesi, önlem alınması ve uygun tekniklerin kullanılması ciddi yan etki sıklığını azaltabilir. Kişiler daha önceki aşılamalarla ilgili yaşadıkları problemleri (allerji, havale, aralıksız 4 saatten uzun süren ağlama ve aşırı huzursuzluk vb ), süregen hastalıklarının varlığı ve son günlerdeki mevcut bir rahatsızlık gibi durumlarını sağlık görevlisi ile paylaşmalıdırlar.

Hastalıklardan korunmak ve hastalıkları daha hafif bir seyirle atlatmak için, özellikle bebekler ve çocuklar bir çok hastalık için aşı vurulmaktadır. Aşıların yan etkileri olabilir, bunu kimse inkar edemez ve engelleyemez. Yan etkilerden büyük bir bölümü önemli sorun teşkil etmeyen yan etkilerdir. Bunun dışında çok çok nadir de olsa ciddi problemlere yol açan yan etkiler ortaya çıkabilir. İşte aşılardan kaynaklanabilen yan etkiler…

1) Yerel Yan Etkiler
Sık görülür. Aşı yerinde hassasiyet ve ağrı bir iki gün içinde kaybolur. Bazen aşı uygulanan bölgede bir sertlik oluşabilir, haftalarca devam edebilir. Abseleşme olmadıkça tedavi gerektirmez.

2) Genel Yan Etkiler
Ani tansiyon düşmesi, gırtlakta gelişen ödem, şiddetli alerji hayatı tehdit edebilir. Bazı çocuklarda baş ağrısı, mide barsak sistemi rahatsızlıkları görülebilir, bir iki gün içinde kendiliğinden geçer. Aşı sonrasında % 10-20 olasılıkla ortaya çıkan ateş, ateş düşürücülerle bir iki günde kaybolur. Kızamık ve kızamıkçık aşılarının ateşi geç olarak 5-12 gün içinde ortaya çıkmaktadır. Tedavi yaklaşımı aynıdır.

3) Deri Reaksiyonları
Aşı yerinde, bazen da aşı yeri dışında döküntüler görülebilir. Kızamık aşısı olanların % 2-5′inde, kızamıkçık aşısı yapılan çocukların % 5-10 kadarında 6-12. günler arasında cilt döküntüleri ortaya çıkabilmektedir.

4) Böbrekle İlgili Sorunlar
Böbrek hastalığı olan çocuklarda aşılama sonrasında idrarda protein çıkışı artmaktadır.

5) Sinir Sistemiyle İlgili Sorunlar
a) Havale:
Boğmaca aşısına bağlı havale sıklığı 6-18 aylık çocuklarda binde bir civarındadır. Meydana geldiğinde herhangi bir iz bırakmaz. Ancak asellüler boğmaca aşısıyla bu tip sorunların sıklığı çok düşük seviyelere indirilmiştir.
b) Şok:
Boğmaca aşısından sonra 6-10 saat içinde cilt renginde solma, bazen morarma ve huzursuzluk birdenbire başlayabilir. Bir kaç dakikada kendiliğinden iyileşir. Alerjik çocuklarda daha sık görülmekle birlikte genel olasılık on binde bir kadardır.
c) Uzun Süren Ağlama:
3-6 aylık çocuklarda aşıdan 6-10 saat sonra ortaya çıkan ve nadir görülen bir durumdur.
d) Beyinde Fonksiyon Bozukluğu
Boğmaca aşısına bağlı olarak milyonda bir olasılıkla meydana gelir. Daha önce de sözünü ettiğimiz asellüler boğmaca aşısı iyi bir alternatif olabilir.
e) Ölüm:
Çok nadiren boğmaca aşısı sonrasında, bilinmeyen nedenlerle meydana gelebilmektedir.

6) Felç
Canlı çocuk felci aşısından sonra üç milyonda bir olasılıkla felç ortaya çıkabilmektedir. Bu ciddi sorun özellikle bağışıklık sistemiyle ilgili problemleri olan bebeklerde meydana çıkabilmektedir. İnaktif (ölü) çocuk felci aşısı uygulanan bireylerde bu gibi yan etkiler görülmemektedir.

7) Beyin İltihabı
Kızamık aşısı sonrasında binde bir, kuduz aşısını takiben 16-32 binde bir sıklıkla beyin iltihabı meydana gelebilmektedir. Son yıllarda üretilmiş olan kuduz aşılarında bu problem tümüyle ortadan kaldırılmıştır. kızamıkçık ve çocuk felci aşısından sonra nörolojik yan etki nadirdir.

Eklem Problemleri
Kızamıkçık aşısı eklem reaksiyonlarına neden olan tek aşıdır. Sıklığı çocuklarda % 1, erişkinlerde % 5-10 kadardır. Tedavisiz kendiliğinden iyileşir.

9) Lenf Bezesi Şişmesi
Kotuk altında lenf bezesi şişmesi, BCG (verem) aşısı sonrasında % 6-12 sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Başka bir deyişle BCG yapılan her 20 çocuktan bir ikisinde bu reaksiyon görülmektedir. BCG aşısına bağlı lenf bezesi şişmesi genellikle kendiliğinden düzelir, ilaç tedavisi gerekmez. Abseleşme olursa ayrıca müdahale gerekebilir.

10) Kemiklerle İlgili Sorunlar
BCG aşısı yapılan çocuklarda kemik iltihabı gelişme sıklığı milyonda bir civarındadır. Aşı yerine yakın bölgedeki kemikte görülür. Özel tedavi yaklaşımlarını gerektirir

 

Bir cevap yazın